Malagueña Salerosa

21 Mayıs 2017

Meksikalı müzisyenler Elpidio Ramirez ve Pedro Galindo’nun 1947 yılında birlikte besteledikleri bir şarkı var: ‘’Malagueña Salerosa’’. Bugün bu şarkıyı anlatacağım ve paylaşacağım. Bu şarkı; bir kere dinledikten sonra bir ömür insanın içinde çalmaya devam eden bir şarkıdır. Malagueña Salerosa, "zarif Málaga'lı kadın" anlamına geliyor. Málaga ise bilindiği üzere İspanya’nın Akdeniz sahilinde bir kıyı kentidir.

"La Malagueña" şarkısı ile karıştırılmamalı

Kübalı efsanevi müzisyen Ernesto Lecuona'nın da 1927 yılında bestelediği "La Malagueña" adında ayrı bir eseri daha vardır. Aslen piyano için yazılan ve sonradan klasik gitarın başyapıtlarından biri haline gelen bu eser ile "Malagueña Salerosa" isim benzerliği yüzünden hep birbirine karıştırılır.

Oysa "Malagueña Salerosa" Meksika halk müziğinin flamenko etkileri taşıyan hareketli ve tutkulu bir örneğiyken; Lecuona'nın "La Malagueña"sı daha dramatik, klasik ve görkemli bir yapıya sahiptir. "La Malagueña", gitar öğrenenlerin ileri safhalarda icra ettiği bir virtüözlük parçasıdır. Bu eserin bağlantısını da Pink Martini'nin harika icrasıyla yazının en sonunda bulabilirsiniz.

İşte bu noktada kavramları biraz netleştirmek gerekir: "Malagueña" aslında İspanya’nın Endülüs (Málaga) bölgesine ait köklü bir flamenko formudur. Zamanla Atlantik'i aşarak Latin Amerika’ya taşınmış; İspanyol gitar geleneği ile yerel ritimlerin kesişiminde melez ve zengin bir yapıya bürünmüştür. Kübalı Lecuona bu geleneksel formdan ilham alarak kendi klasik şaheserini yaratırken, Meksikalı besteciler Ramirez ve Galindo ise aynı formun genlerini taşıyan "Malagueña Salerosa"yı (Zarif Málagalı Kadın) bir Meksika halk şarkısı olarak dünyaya armağan etmişlerdir.

’'Malagueña Salerosa’’ şarkısının hikâyesi

Şarkıda, Málaga'lı bir kadına âşık olan fakat yoksulluğu yüzünden aşkına karşılık bulamayan bir adamın trajedisi anlatılır. Bu nedenle şarkının İspanyol kökenli olduğu zannedilir ancak şarkı Meksika folk müziğidir. Bugüne kadar yüzlerce defa değişik sanatçılar tarafından yeniden düzenlenerek icra edilmiştir.  Kıpır kıpır, canlı ve insanın içine işleyen bir müziktir. Eserin ritmik yapısı özellikle gitarların hızlı ve kesik vuruşları üzerine kuruludur. Dinlerken yerinizde duramazsınız.

En önemli yorumlarından birisi İspanyol flamenko gitaristi Paco de Lucia’nın 1967 yılında yayınladığı "Dos Guitarras Flamencas en America Latina" albümünde yer alır. Paco de Lucía’nın yorumu, eseri flamenko gitar tekniğinin virtüöz bir sergisine dönüştürür. Bu yorumda gitar, sadece eşlik eden bir enstrüman değil; melodiyi taşıyan ana anlatıcıya dönüşür.

Şarkının bambaşka bir yorumu da Fransız pop şarkıcısı Olivia Ruiz'in 2003 tarihinde çıkartmış olduğu ‘’J'aime pas l'amour’’ albümündedir. Olivia Ruiz’in bu yorumu romantizm ile huzuru harmanlayan bir yorumdur. Daha yavaş tempo ve yumuşak armonik geçişler, esere neredeyse melankolik bir atmosfer kazandırır.

Üçlü Latin Amerika grubu Los Panchos da yorumlamıştır. Bir zamanların ünlü Türk asıllı Bulgar caz sanatçısı Yıldız İbrahimova tarafından da seslendirilmiştir.

Film müziği olarak Malagueña Salerosa

Ancak bu şarkı bir filme o kadar güzel uyarlanmıştır ki! ABD'li film yönetmeni, oyuncu ve iki Oscar ödüllü senarist Quentin Tarantino'nun yönettiği, ilk bölümünün ''Kill Bill: Vol. 1'' adıyla 2003 yılında, ikinci bölümünün de ''Kill Bill: Vol. 2'' adıyla 2004 yılında yayınladığı ABD yapımı bir film vardır.

Kill Bill filminde Uma Thurman’ın canlandırdığı ‘'Gelin’' (The Bride) düğünü sırasında saldırıya uğrar. Kilisedeki herkes öldürülür. O da karnındaki bebeğini düşürür ama hayatta kalmayı başarır. Beş yıl boyunca komada kalan ''Gelin'', bir mucize eseri hayata geri döner. Artık tek amacı vardır: Ona pusu kuran eski patronu Bill ve adamlarını teker teker öldürmek. Bill'i en son öldürecektir. Gelin intikamını almak için yola koyulur. İşte bu şarkı ''Kill Bill: Vol. 2'’de filmin sonundaki sahnelerle çok güzel uyarlanmıştır.

Filmdeki bu müziği çoğunlukla Meksika rock, mariachi, ranchera ve Texas rock’n’roll müziklerini icra eden Teksaslı bir grup olan ‘’Chingon’’ seslendirmektedir. ‘’Chingon’’, aslında filmin müziklerini de yapan ünlü yönetmen Robert Rodriguez'in kurduğu bir gruptur. Tarantino ve Rodriguez çok yakın dostlardır. Bu müzik, Tarantino'nun muhteşem müzik zevkinden bir seçmecedir.

Filmde bu eser ne kadar neşeli görünse de bir o kadar da hüzünlüdür. Bu, tipik bir Tarantino filmi şarkısıdır. Bir müzik bir filme ancak bu kadar uyar! Şarkının neşeli ritmi ile filmin karanlık intikam atmosferi arasındaki tezat, Tarantino sinemasının en karakteristik özelliklerinden biridir. Filmin son sahnesinde kalkıp gidemezsiniz. Yerinizde çivilenmiş gibi kalıp bu şarkıyı defalarca dinleme isteği uyanır içinizde.

Malagueña Salerosa

Şimdi gelin, bırakın gamı, kederi, tasayı, kasveti, ülke sorunlarını. Bağlantılarını verdiğim Malagueña Salerosa şarkısının farklı yorumlarını dinleyin, hem de görsellerini izleyin! Özellikle ilk sırada verdiğim Chingon grubundan Malagueña Salerosa şarkısının görselini tam ekran yapıp izleyin, kaçırmayın bu sahneyi derim. Hem kulaklarınızın pası hem de gözünüzün perdesi açılsın! Müzik ruhun gıdasıdır derler ya. Sanırım bu deyime en uygun müziktir Malagueña Salerosa!

Ve şarkı gün boyu, hafta sonu boyu zihninizde takılmış bir plak gibi çalsııııın dursun, size her şeyi unuttursun ve sizi de huzura erdirsin! Hani derdi ya Fransız roman yazarı Andre Maurois: ‘’Unutma olmayınca mutluluk da olmaz.’’

Sizlere huzurlu, sıcak ve güzel bir Pazar günü diliyorum.

Osman AYDOĞAN

Chingon grubu; Malagueña Salerosa:
https://www.youtube.com/watch?v=l4_GpIoBgHs

İspanyol şarkıcı Plácido Domingo: Malagueña Salerosa:
https://youtu.be/KWVpLADvRoE

Fransız pop şarkıcısı Olivia Ruiz: Malagueña Salerosa
https://www.youtube.com/watch?v=PbWGmtwDgh0

Üçlü Latin Amerika grubu Los Panchos: Malagueña Salerosa
https://www.youtube.com/watch?v=SiW-4IYE7-s

İspanyol flamenko gitaristi Paco de Lucía: Malagueña Salerosa’
https://www.youtube.com/watch?v=BOAdjzyswAE

Bizden bir sanatçı Bülent Bezdüz (*), Malagueña Salerosa:
https://www.youtube.com/watch?v=mV1Fz0usjNM

O kadar farkını anlattıktan sonra Malagueña şarkısının da iki bağlantısını vermem gerekiyor: 

Pink Martini, Malagueña:
https://www.youtube.com/watch?v=j0x9lJ8iS7U

(*) Bülent Bezdüz, Mersin Devlet Opera ve Balesi baş solistlerinden olan bir sanatçıdır (D.1967). 2001'de Londra Senfoni Orkestrası eşliğinde ‘’Les Troyens’’ ve 2006'da Verdi'nin ‘‘Falstaff’’ operası kaydı ile olmak üzere iki kez ‘’En iyi opera kaydı’’ kategorisinde Grammy ödülüne layık görülür.